De nieuwe Productaansprakelijkheidsrichtlijn sluit beter aan op de manier waarop producten tegenwoordig worden ontworpen, geproduceerd en gebruikt. Waar de oude regelgeving vooral was gericht op fysieke producten, worden nu ook software, technologie zoals AI, firmware en digitale componenten expliciet meegenomen bij de beoordeling of een product gebrekkig is. Ook software-updates die ná levering worden uitgerold kunnen van invloed zijn op de vraag of een product nog veilig is.

Minstens zo belangrijk is dat de positie van benadeelden wordt versterkt. Rechters krijgen onder bepaalde voorwaarden ruimere mogelijkheden om producenten te verplichten relevante technische documentatie beschikbaar te stellen. Ook worden de bewijsregels in bepaalde situaties versoepeld. Daardoor wordt het voor producenten belangrijker om ontwerpkeuzes, testresultaten, productieprocessen en onderhoud goed te documenteren en te kunnen onderbouwen. Technische documentatie is daarmee niet langer alleen van belang voor kwaliteitsborging, maar kan ook een cruciale rol spelen in een aansprakelijkheidsprocedure.

• Software, digitale technologie zoals AI en digitale diensten worden expliciet onderdeel van het productbegrip.
• Ook software-updates kunnen van invloed zijn op de beoordeling van productveiligheid.
• De bewijspositie van benadeelden wordt versterkt.
• Technische documentatie en besluitvorming worden belangrijker in juridische procedures.
• Verantwoordelijkheden binnen de keten moeten duidelijker worden vastgelegd.
• Goed contractmanagement wordt een essentieel onderdeel van risicobeheersing.

“Veel ondernemers denken bij productaansprakelijkheid direct aan een verzekering. Maar de eerste vraag zou moeten zijn: hebben we onze verantwoordelijkheden in de keten eigenlijk goed vastgelegd? De nieuwe Europese regelgeving maakt duidelijk dat goed contractmanagement minstens zo belangrijk is als een passende verzekering.”

Jarno Holleman, Risk Consultant, Howden Nederland

Vrijwel geen enkel maakbedrijf ontwikkelt nog volledig zelfstandig een eindproduct. Componenten, software, sensoren en digitale toepassingen worden geleverd door verschillende partijen en vormen samen één geïntegreerd product. Daardoor ontstaat ook een complexer aansprakelijkheidsvraagstuk.

Een toeleverancier is niet automatisch aansprakelijk wanneer een eindproduct gebrekkig blijkt. Afhankelijk van zijn rol binnen de keten kan hij echter wél zelfstandig aansprakelijk worden gehouden, bijvoorbeeld als producent van een onderdeel of wanneer zijn software of component bijdraagt aan het gebrek. Juist daarom worden heldere verantwoordelijkheidsverdelingen, goede documentatie en zorgvuldig contractmanagement steeds belangrijker. Hoe duidelijker afspraken vooraf zijn vastgelegd, hoe kleiner de kans op langdurige aansprakelijkheidsdiscussies wanneer zich een incident voordoet.

Misschien wel de belangrijkste boodschap van de nieuwe regelgeving is dat contractmanagement niet langer alleen een juridische of administratieve taak is. Goede contracten vormen de basis van effectief risicomanagement. Denk daarbij aan afspraken over:

• Ontwerpwijzigingen
• Software-updates
• Wijzigingsbeheer (change management)
• Kwaliteitscontroles
• Acceptatieprocedures
• Garanties
• Definities
• Aansprakelijkheidslimieten
• Vrijwaringsbepalingen
• Documentatieverplichtingen
• Informatie-uitwisseling binnen de keten

Daarnaast wordt het steeds belangrijker om wijzigingen gedurende de gehele levenscyclus van een product zorgvuldig vast te leggen. Testresultaten, softwareversies, validatie en besluitvorming kunnen later bepalend zijn voor de beoordeling van aansprakelijkheid. Contractmanagement verschuift daarmee van een administratieve taak naar een strategisch onderdeel van ondernemingsbestuur.

“Bestuurders hoeven geen jurist te worden om goed voorbereid te zijn op de nieuwe regelgeving. Maar ze moeten wél weten waar de grootste risico’s in hun organisatie zitten. Juist daarom is dit hét moment om contracten, verantwoordelijkheden in de keten en verzekerbaarheid in samenhang te bekijken.”

Wesley Stolzenbach, Director Eindhoven & Brainport Region, Howden Nederland

Geen enkele fabrikant hoopt ermee te maken te krijgen, maar een productterugroepactie kan grote gevolgen hebben. Denk aan transportkosten, communicatie met klanten, productvervanging, stilgevallen productie en reputatieschade.

Veel ondernemers gaan ervan uit dat alle kosten van een terugroepactie automatisch onder hun aansprakelijkheidsverzekering vallen. Dat is lang niet altijd het geval.

Voor bedrijven in de non-foodindustrie bestaat de mogelijkheid om een product recall verzekering af te sluiten. Afhankelijk van de polisvoorwaarden kan deze dekking bieden voor onder meer de kosten van een terugroepactie, crisiscommunicatie, logistiek en andere direct met de recall samenhangende kosten.

Een verzekering is echter geen vervanging voor goed risicomanagement. De basis ligt altijd bij veilige producten, duidelijke contractafspraken, goede documentatie en een zorgvuldig ingericht contractmanagementproces.

Stel jezelf de volgende vragen:

• Zijn onze contracten nog passend bij producten die steeds digitaler worden?
• Hebben we verantwoordelijkheden binnen de keten helder verdeeld?
• Is ons wijzigingsbeheer goed ingericht?
• Kunnen wij aantonen hoe producten zijn ontworpen, getest en gewijzigd?
• Zijn software-updates voldoende beheerst?
• Zijn onze verzekeringen nog afgestemd op onze positie binnen de keten?
• Zijn wij voorbereid op een eventuele productterugroepactie?

9 december 2026 lijkt misschien nog ver weg, maar het aanpassen van contracten, processen en verantwoordelijkheden kost tijd. Bovendien ontwikkelt technologie zich sneller dan wetgeving.

De nieuwe Europese Productaansprakelijkheidsrichtlijn laat vooral zien dat productaansprakelijkheid allang niet meer alleen een juridische kwestie is. Het is een managementvraagstuk geworden. Bestuurders zijn uiteindelijk verantwoordelijk voor een adequaat systeem van risicobeheersing, productveiligheid, contractmanagement en documentatie raken daarmee steeds nadrukkelijker aan goed ondernemingsbestuur.

Organisaties die nu investeren in duidelijke contractafspraken, goede documentatie en inzicht in hun keten, staan straks sterker. Niet alleen als de wet verandert, maar vooral wanneer zich onverwacht een incident voordoet.

Samen met andere maakbedrijven leren hoe je slimmer kunt ondernemen? Op 5 november 2026 staat er een kennissessie specifiek voor maakbedrijven op de planning. De kennissessie zal gaan over hoe je als maakbedrijf slimmer kunt ondernemen in een veranderende economie. Deze kennissessie is niet alleen voor partner- en sponsorbedrijven, maar ook voor leden van de aangesloten OV’s (BOC, OE, ORM, VICV en OBGB). Het programma wordt binnenkort bekend gemaakt, maar aanmelden is al mogelijk.

Wil je meer over dit onderwerp weten? In het webinar ‘Producten en aansprakelijkheid in de Maak- en Hightechindustrie: Wetgeving, dekkingen en contractmanagement‘ nemen Howden’s specialisten je mee aan de hand van herkenbare praktijkvoorbeelden uit de maakindustrie.

Je krijgt onder meer antwoord op de volgende vragen:

• Wanneer ben je aansprakelijk als een consumentenproduct letsel veroorzaakt?
• Welke risico’s ontstaan wanneer je producten levert met software-updates?
• Wat betekent een gebrek in een component voor jouw aansprakelijkheid als toeleverancier binnen de keten?
• Welke risico’s kun je afdekken met een verzekering en welke beheers je juist met goed contractmanagement?

Sinds februari 2026 is Howden trotse sponsor van het Kempisch Ondernemers Platform. Ze zijn bekend in de regio en willen met kun expertise en kennis graag ondernemers in de Kempen en het KOP verder helpen zodat iedereen kan blijven groeien en ontwikkelen.

Howden is dé risicoadviseur voor ondernemend Nederland. Ze adviseren bedrijven, ondernemers en welgestelde particulieren op het gebied van risicomanagement, (zakelijke) verzekeringen, verzuim en pensioen. Met honderden professionals in Nederland richten ze zich dagelijks op het vergroten van kansen en het verkleinen van risico’s, zodat organisaties met vertrouwen kunnen ondernemen en hun ambities kunnen realiseren.

Binnen de hightech- en maakindustrie ondersteunen ze organisaties bij complexe risico’s rondom continuïteit, supply chain, personeel, aansprakelijkheid, cyberveiligheid en internationale bedrijfsvoering. Ze begrijpen de dynamiek van de sector: van productieprocessen en machineparken tot innovatie, groei en veranderende wet- en regelgeving. Door diepgaande sectorkennis te combineren met strategisch advies helpen ze maakbedrijven om toekomstbestendig te ondernemen.